Ağır nakliyede işi zorlaştıran şey yükün ağırlığı değil, ölçüsü. Bir makineyi kaldırmak genellikle çözülebilir bir problem; onu köprü altından geçirmek, viraja sığdırmak ve bunun için önceden izin almak asıl iş.
Dorse tipleri ve neyi çözdükleri
| Dorse | Ne için |
|---|---|
| Açık platform (sal dorse) | Yüksekliği sorun olmayan, ölçüsü standart yükler |
| Semi lowbed | Orta boy iş makineleri; yükleme rampasıyla kendi çıkabilen yükler |
| Lowbed (alçak yataklı) | Yüksek yükler. Yatak seviyesi düşük olduğu için toplam yükseklik kazandırır |
| Genişleyen (teleskopik) dorse | Uzun yükler; boyu ve bazı tiplerde genişliği açılır |
| Çok dingilli / modüler dorse | Çok ağır yükler; ağırlığı daha fazla aksa dağıtır |
Doğru dorseyi seçen tek ölçü yükün ağırlığı değil: yükün yüksekliği çoğu zaman daha belirleyici. Yatak seviyesi 20 santim düşen bir dorse, güzergâhtaki bir köprüyü sorun olmaktan çıkarabilir.
Gabari: dört ölçü birlikte bakılır
Yükün karayolunda taşınabilir olup olmadığı dört değere bakılarak belirlenir:
- Genişlik — şerit genişliğini ve virajları belirler
- Yükseklik — köprü, üst geçit, tünel ve enerji hatlarıyla ilgili
- Uzunluk — dönüş yarıçapı ve kavşak geçişlerini etkiler
- Ağırlık ve aks yükleri — toplam ağırlık kadar, o ağırlığın akslara dağılımı da sınırlıdır
Ölçüleri yüklü hâliyle vermek gerekiyor: dorsenin kendi yüksekliği yükün yüksekliğine eklenir. Sahada en sık yaşanan yanlış anlaşma buradan çıkıyor — müşteri makinenin yüksekliğini söyler, toplam yükseklik yarım metre fazla gelir.
Gabari dışı yük ve özel izin
Yük bu sınırlardan birini aşıyorsa taşıma öncesinde özel yük taşıma izni alınır. İzin, yükün ölçülerine ve geçilecek güzergâha bağlı olarak düzenlenir; yani izin yalnızca yüke değil, yola da verilir.
Planlama açısından bilinmesi gerekenler:
- Başvuru ve değerlendirme zaman alır; işi son güne bırakmak riskli. Güncel süreleri baştan teyit edin.
- İzin belirli bir güzergâh için geçerlidir — güzergâh değişirse yeniden değerlendirme gerekir.
- Belirli ölçülerin üzerinde refakat aracı, gerektiğinde trafik ekibi eşliği istenir.
- Bazı güzergâh ve saatlerde geçiş kısıtı olabilir; gece taşıma gündeme gelir.
İzin süreci bizim tarafımızdan yürütülür, ancak yükün ölçü ve ağırlık bilgisinin doğru olması şart: hatalı beyanla alınan izin, yol kontrolünde geçersiz hâle gelir ve araç yolda bekletilir.
Güzergâh keşfi
Ölçüsü büyük yüklerde güzergâh önceden fiilen gezilir. Bakılan noktalar:
- Köprü ve üst geçit yüksekliği; ağırlık sınırlı köprüler
- Viraj ve kavşak dönüş yarıçapları, refüj ve kaldırım kesitleri
- Alçak geçen enerji ve haberleşme hatları
- Yol genişliği, eğim ve zemin dayanımı — özellikle şantiye giriş yolları
- Şehir içi geçişlerde park eden araçların daralttığı kesitler
Keşif, işin en kolay atlanan ama iptal riskini en çok düşüren adımı. Bir köprü yüksekliğini yerinde ölçmek, dorsenin yolda dönmesinden çok daha ucuz.
Yükleme ve boşaltma noktası hazırlığı
İki uçtaki saha hazır değilse iyi planlanmış bir nakliye de aksar. Önceden netleşmesi gerekenler:
- Aracın gireceği kapı genişliği ve manevra alanı
- Kaldırma ekipmanının konumlanacağı zemin ve taşıma kapasitesi
- Yükün kaldırma (bağlama) noktaları ve ağırlık merkezi — üreticinin belirttiği noktalar
- Bağlama (sapan, zincir, gergi) sorumluluğunun kimde olduğu
- Boşaltma anında yükün oturacağı yerin hazır olması — beklemek maliyet üretir
Fabrika taşınması gibi çok kalemli işlerde bu adımlar bir plana bağlanır; fabrika taşımacılığında üretim duruşunu kısaltan 5 aşamalı plan yazısında sırasıyla anlatıyoruz.
Bize iletmeniz gerekenler
- Yükün cinsi, ağırlığı ve yüklü ölçüleri (en, boy, yükseklik)
- Ağırlık merkezi ve kaldırma noktaları biliniyorsa
- Yükleme ve boşaltma adresleri
- İki noktada kaldırma imkânı var mı (forklift, rampa, kaldırma ekipmanı)
- İşin yapılması gereken tarih aralığı
- Yükün ve iki sahanın fotoğrafı
Bu bilgilerle hangi dorsenin gerektiğini, izin gerekip gerekmediğini ve gerçekçi süreyi baştan söyleyebiliriz.
Sık sorulan sorular
Lowbed ile semi lowbed arasındaki fark nedir?
İkisi de alçak yataklı dorse ailesinden. Lowbedin yatak seviyesi daha düşüktür ve yüksek yüklerde toplam yükseklik avantajı sağlar; semi lowbed, kendi rampasından çıkabilen orta boy iş makineleri için pratiktir.
Gabari dışı yük için izin ne kadar sürede çıkar?
Yükün ölçüsüne ve güzergâha göre değişir, birkaç iş günü sürebilir. Süre bağlayıcı olduğu için taşıma tarihinden geriye doğru pay bırakmak gerekir; güncel durumu iş öncesinde teyit ediyoruz.
Forkliftimi başka bir şubeye taşıtmak istiyorum, ne gerekir?
Makinenin ağırlığı, yüksekliği ve genişliği ile iki adres yeterli. Ölçülere göre semi lowbed ya da lowbed seçiyoruz; gabari aşımı varsa izin sürecini biz yürütüyoruz.
Taşınacak yükün ölçülerini ve iki adresi iletin; uygun dorseyi ve süreyi netleştirip teklifi hazırlayalım.