Kiralamada anlaşmazlık çıkan noktalar şaşırtıcı biçimde tekrar ediyor. Aşağıdaki dokuz madde teslim öncesinde netleşirse, sonradan tartışılacak pek bir şey kalmıyor. Liste, kiraya veren tarafın bakışıyla değil, her iki tarafı da koruyacak biçimde yazıldı.
1. Süre ve çalışma saati
Sözleşmedeki süre takvim günü mü, iş günü mü? Makinenin sayaç üzerinden bir saat sınırı var mı, sınır aşılırsa ne oluyor? Hafta sonu ve tatil günleri süreye dâhil mi?
İki vardiya çalışacaksanız bunu baştan söyleyin; hem sınır hem bakım planı buna göre kurulur.
2. Nakliye: kim getirir, kim götürür?
Makinenin sahaya getirilmesi ve geri alınması kime ait, bedeli kirada dâhil mi? Sahaya girişte özel bir durum varsa (dar kapı, rampa, kat) baştan konuşulmalı.
İade adresi teslim adresinden farklı olacaksa bunu sözleşmeye yazdırın — sonradan ek maliyet olarak gündeme gelmesin.
3. Yakıt, şarj ve tüketim
Makine dolu mu teslim ediliyor, dolu mu iade edilecek? Akülü makinede şarj elektriği kime ait, şarj cihazı ve gerekli tesisat makineyle birlikte geliyor mu? Şarj için uygun bir noktanız olduğundan emin olun.
4. Bakım ve aşınma parçaları
Periyodik bakım genellikle kiraya verenin üzerindedir. Netleşmesi gereken, aşınma parçalarının hangi tarafta olduğu: lastik, çatal, zincir, fren balatası, akü.
Normal kullanımdan doğan aşınma ile hatalı kullanımdan doğan hasar arasındaki sınır da yazılı olsun. Bu ayrım, iade sırasındaki tartışmaların çoğunu baştan bitirir.
5. Arıza durumu ve yedek makine
Sorulacak tek soru şu: makine arızalanırsa kaç saat içinde yerine makine gelir? Bu süre yazılı değilse taahhüt de yok demektir.
Arıza süresince kira işliyor mu, işlemiyor mu — bu da açıkça yazılmalı. Üretimi duran bir işletme için asıl maliyet kirada değil, duruşta.
6. Hasar, sigorta ve muafiyet
Makinenin sigortası var mı, neyi kapsıyor? Kapsam dışında kalan tipik kalemler: kullanım hatası, kapasite aşımı, belgesiz operatör, sahada üçüncü kişilere verilen zarar.
Bir hasar durumunda kiracının üzerinde kalacak muafiyet tutarı varsa bunu baştan bilin. “Sigortalı” ifadesi tek başına, hiçbir bedel ödemeyeceğiniz anlamına gelmiyor.
Belgesiz operatörün sigortayı devre dışı bırakabileceğini de hatırlatalım; ayrıntısı operatör belgesi yazısında.
7. Operatör ve kullanım sorumluluğu
Operatörlü kiralamada operatörün belgesi ve sigortası kiraya verende olur. Operatörsüz kiralamada ise makineyi yalnızca belgeli personelinizin kullanacağını taahhüt edersiniz.
Makinenin sahada başka bir firmaya kullandırılması ya da başka bir adrese götürülmesi genellikle yazılı izne bağlıdır. Alt yükleniciniz kullanacaksa bunu baştan bildirin.
8. Erken iade, uzatma ve gecikme
İş beklenenden önce biterse kalan süre için ne oluyor? Uzatma nasıl işliyor ve hangi bedelle? İade gününde makine alınmazsa gecikme nasıl hesaplanıyor?
Uzatma ihtimalini ilk görüşmede söylemek en pratik yol: makine takvimde ona göre tutulur, son anda başka işe ayrılmış olmaz.
9. Teslim ve iade tutanağı
En kısa madde ama en çok işe yarayanı. Teslim sırasında iki taraf birlikte şunları kayda geçirir:
- Makinenin sayaç değeri (çalışma saati)
- Yakıt ya da şarj seviyesi
- Mevcut çizik, ezik ve eksikler — fotoğrafla
- Lastik, çatal ve zincir durumu
- Birlikte verilen ekler: şarj cihazı, ataşman, anahtar, periyodik kontrol raporu
İade sırasında aynı liste tekrar doldurulur. Fotoğraflı tutanak, iade tartışmalarını neredeyse tamamen ortadan kaldırıyor — hem kiracıyı hem kiraya vereni koruyor.
Sözleşmede en pahalı boşluk, arıza hâlinde yedek makinenin kaç saatte geleceğinin yazılmamış olmasıdır.
Kısa kontrol listesi
- Süre ve saat sınırı yazılı mı?
- Nakliye kime ait, iade adresi belli mi?
- Aşınma parçaları hangi tarafta?
- Yedek makine süresi kaç saat?
- Hasarda muafiyet tutarı var mı?
- Uzatma ve erken iade koşulu belli mi?
- Teslim tutanağı fotoğraflı doldurulmuş mu?
Süre seçiminin kapsamı nasıl değiştirdiğini günlük, haftalık, aylık kiralama karşılaştırmasında ele aldık.
Sık sorulan sorular
Kiralık forklifte hasar verirsem ne olur?
Normal kullanımdan doğan aşınma kiraya verende, kullanım hatasından doğan hasar kiracıda olur. Sigorta varsa kapsamı ve kiracının üzerinde kalacak muafiyet tutarı sözleşmede yazılı olmalıdır.
Kiraladığım makine arızalanırsa kira işlemeye devam eder mi?
Bu, sözleşmenin yazdığına bağlı. Arıza süresince kiranın durup durmadığını ve yedek makinenin kaç saat içinde geleceğini imzadan önce netleştirin.
Forklift kiralamak için hangi belgeler isteniyor?
Genellikle firma bilgileri ve yetkili kişi beyanı; operatörsüz kiralamada makineyi kullanacak personelin belge bilgisi de istenir. İşin kapsamına göre değişebildiği için görüşmede netleştiriyoruz.
Sözleşme maddelerini kendi işinize göre konuşmak isterseniz iş tanımınızı iletin; kapsamı baştan net biçimde yazıp teklifi ona göre hazırlayalım.